تغذیه دام شیری تنها تنظیم یک فرمول یا انتخاب یک مکمل نیست. نتیجه برنامه به کیفیت علوفه، یکنواختی جیره، دسترسی به آب، شرایط آخور، سلامت و مرحله شیردهی وابسته است. برای افزایش تولید و حفظ کیفیت شیر، باید جیره نوشته‌شده، جیره توزیع‌شده و آنچه دام واقعاً مصرف می‌کند را در کنار هم بررسی کرد؛ فاصله میان این سه، نقطه شروع بسیاری از اصلاحات عملی است.
نیاز هر گروه را جدا ببینیم
گاو خشک، گاو تازه‌زا و دام میانه شیردهی شرایط یکسانی ندارند. برنامه تغذیه باید مرحله تولید و وضعیت بدنی گروه را در نظر بگیرد. موفقیت اوایل شیردهی نیز از روز زایش شروع نمی‌شود؛ مدیریت دوره انتقال و پیشگیری از مشکلات سلامت بخشی از همان برنامه‌اند. متخصص تغذیه و دامپزشک با اطلاعات مشترک، می‌توانند تصمیم هماهنگ‌تری درباره جیره و مدیریت گروه بگیرند.
علوفه پایه برنامه است
کیفیت و قابلیت مصرف علوفه بر طراحی جیره اثر می‌گذارد. برای تغییر منبع علوفه، فقط ظاهر یا قیمت هر کیلوگرم را مقایسه نکنید؛ آنالیز، ماده خشک و مشخصات محموله را هم در پرونده قرار دهید. تغییر رطوبت می‌تواند مقدار واقعی ماده خشک تحویلی را عوض کند، حتی وقتی وزن بارگیری ظاهراً ثابت است. نمونه‌برداری منظم کمک می‌کند فرمول با مواد موجود در مزرعه ارتباط داشته باشد.
در جیره نشخوارکننده، تعادل انرژی، پروتئین و فیبر اهمیت دارد. بیشتر کردن کنسانتره بدون توجه به کل جیره، راه میان‌بر قابل اعتمادی برای تولید بیشتر نیست. سلامت شکمبه، نوع فیبر و رفتار خوراک‌خوری باید در ارزیابی حضور داشته باشند. هدف این است که دام بتواند خوراک مناسب را به‌طور پیوسته مصرف کند، نه اینکه فقط تراکم یک ماده در برگه فرمول بالاتر برود.
یکنواختی جیره در مزرعه
در سیستم جیره کاملاً مخلوط، تنظیم بارگیری، وضعیت میکسر و شیوه توزیع بر یکنواختی خوراک اثر می‌گذارد. مسئول آماده‌سازی باید بداند هر تغییر مصوب چه زمانی و برای کدام گروه اجرا می‌شود. ثبت نسخه فرمول و زمان شروع آن، مانع مخلوط شدن گزارش دو برنامه می‌شود و هنگام بررسی افت یا بهبود عملکرد، مسیر تصمیم‌گیری را روشن نگه می‌دارد.
آخور را در چند زمان مختلف مشاهده کنید، نه فقط هنگام توزیع خوراک تازه. دسترسی دام‌ها، خوراک باقی‌مانده و نشانه‌های جداسازی اجزای جیره می‌توانند برای بررسی اجرا مفید باشند. مشاهده را با یک فرم کوتاه و ثابت ثبت کنید: چه چیزی دیده شد، در کدام گروه، در چه ساعتی و چه اقدامی انجام شد. این روش از تکیه بر حافظه افراد یا برداشت‌های متفاوت جلوگیری می‌کند.
آب را از ارزیابی تغذیه جدا نکنیم
آب کافی و با کیفیت برای دام شیری ضروری است و کمبود دسترسی یا مشکل کیفیت می‌تواند عملکرد را محدود کند. بازدید از آبخوری‌ها باید شامل تمیزی، دسترسی، وضعیت جریان و شرایط نقاط مختلف جایگاه باشد. وقتی تغییری در مصرف یا عملکرد دیده می‌شود، کیفیت آب را هم در فهرست بررسی قرار دهید؛ شفاف بودن ظاهری آب، جای نمونه‌برداری و تفسیر تخصصی نتیجه آزمایش را نمی‌گیرد.
کیفیت شیر فقط یک درصد نیست
در کنار مقدار شیر، روند چربی و پروتئین و اطلاعات سلامت پستان را بررسی کنید. افت یک شاخص نباید بی‌درنگ به کمبود یک مکمل نسبت داده شود. کیفیت شیر با سلامت دام و مدیریت تولید نیز ارتباط دارد و تغییرات باید در بستر شرایط همان گله خوانده شوند. بهداشت دوشش و نگهداری شیر، وظایفی جدا و مکمل برنامه تغذیه‌اند و با تغییر جیره جایگزین نمی‌شوند.
یک برنامه بازبینی قابل اجرا
برای هر گروه، یک پرونده مشترک شامل فرمول جاری، آنالیز مواد، ماده خشک، تولید، وضعیت بدنی و رویدادهای سلامت نگه دارید. در جلسه بازبینی، ابتدا کامل بودن داده‌ها را بررسی کنید و سپس درباره اصلاح تصمیم بگیرید. اگر چند اقدام هم‌زمان لازم است، زمان و مسئول هرکدام را مشخص کنید تا بعداً بتوان نتیجه را با تغییرهای انجام‌شده ارتباط داد.
افزایش پایدار تولید از پیوستگی تصمیم و اجرا می‌آید. یک تغییر کوچک که درست ثبت و اجرا شده، از چند تغییر بزرگ بدون پیگیری قابل ارزیابی‌تر است. برنامه مناسب باید با امکانات مزرعه، مواد اولیه در دسترس و نظر تیم تخصصی سازگار باشد. این مطلب اصول بررسی را توضیح می‌دهد و جای فرمول جیره اختصاصی یا تشخیص مشکلات سلامت دام را نمی‌گیرد.
منابع و مطالعه بیشتر
- University of Minnesota Extension — Improving peak milk yields
- University of Minnesota Extension — Feeding total mixed rations
- University of Minnesota Extension — Managing and monitoring transition dairy cows
- University of Nebraska–Lincoln Extension — Water Quality and Requirements for Dairy Cattle
- Penn State Extension — Dairy Cattle Milk Production and Quality
- Penn State Extension — Interpreting Drinking Water Tests for Dairy Cows